woensdag 27 november 2013

Waardeoordeel Slaap! - Annelies Verbeke



Als opdracht voor literatuurgeschiedenis moest ik een waardeoordeel schrijven over een boek dat ik gelezen heb. Ik vond Slaap! van Annelies Verbeke een mooi, interessant en goed geschreven boek. Daarvoor heb ik dus enkele argumenten die ik verder zal uitleggen.

Emotivistisch argument

Allereerst ben ik van mening dat het boek zeer aangrijpend is. We worden meegesleept in het verhaal van Maya en Benoit die allebei lijden aan slapeloosheid. De gedachten en gevoelens helpen ons sympathie te voelen voor deze twee hoofdpersonages. Natuurlijk heeft niet elk van ons last van dezelfde problemen als Maya en Benoit, maar op de één of andere manier kunnen we ons de situatie erg goed inbeelden, juist omdat alles op die bepaalde manier geschreven is. Met die bepaalde manier bedoel ik de meervoudige vertelsituatie waarin beide hoofdpersonages in de ik-persoon praten over wat ze meemaken, denken en voelen. Het is dus een emotivistisch argument dat ik naar boven haal. Het verhaal is voor mij meestal niet echt moeilijk om te lezen, vooral qua zinsbouw. Dat betekent dat het op dat vlak een niet echt te moeilijk boek is. Maar alle emoties die voorkomen, doen ons toch hard nadenken, meeleven … In mijn geval waren die emoties vooral zichtbaar in de scènes waar Maya haar situatie en probleem schetst; haar slapeloosheid en de mensen die haar daardoor lieten vallen. Naarmate het verhaal vordert wordt het wel steeds moeilijker om mee te leven met de personages.

Moreel argument
Ten tweede is het onderwerp van het verhaal over het algemeen niet echt triviaal, voor sommige mensen misschien een beetje onbenullig. Annelies Verbeke maakt er echter iets van zodat het thema voor de lezer wel iets uitmaakt. Ze zorgt ervoor dat we er dieper over gaan nadenken, ze zorgt ervoor dat het ‘lijkt’ alsof het thema wel belangrijk is, misschien is dat ook wel zo… Aan het begin van het boek, of nog voor ik het boek had gelezen, leek het onderwerp van het boek een beetje raar. “Zal ik het een goed boek vinden? Gaat het niet saai zijn? …” Die twijfels over het verhaal en of ik het wel goed zou vinden, verdwenen vrij snel. Ik voelde vrijwel onmiddellijk medelijden voor het hoofdpersonage en kon me, ondanks gebrek aan ‘ervaring’, ook goed inbeelden in de situatie.


Realistisch argument
Daarbij hoort een beetje, vind ik toch, een realistisch argument. Toen ik die twijfels had over mijn interesse voor het boek, had ik ook twijfels over het feit of ik het allemaal wel realistisch zou vinden. Op bepaalde momenten in het verhaal vond ik sommige dingen nog steeds erg onrealistisch. Een voorbeeld daarvan is het moment waarop we te weten komen dat Benoit in de mond van een potvis is gekropen. Dat vond ik een heel erg onrealistisch stukje uit het boek, waarna weer een, uiteraard, realistisch deel volgde. Benoit werd naar een psychiatrische instelling gestuurd. Nog andere realistische elementen waren voor mij het feit dat Maya en Benoit elkaar ‘opzochten’. Ze zaten dan ook allebei ongeveer in dezelfde situatie, en dan is het volgens mij wel logisch dat ze daarover met elkaar willen en kunnen praten. Wat in dat opzicht wel een beetje te toevallig kan lijken, is het moment waarop Maya aanbelt bij Benoit en hij gewoon zegt dat ze naar boven mag komen. Daarbij komt dan ook nog dat zij heel hard op zijn moeder lijkt, wat weer erg te wijten is aan toeval. Het punt hierbij is echter dat ik mij daar niet aan gestoord heb, dat een verhaal nu eenmaal toevalligheden nodig heeft om een verhaal te kunnen zijn en dat er in het leven soms misschien ook wel eens zulke dingen kunnen of moeten voorkomen.


Bronnen:
- Verbeke, A. (2003). Slaap! Zutphen: De Geus.

- J.J.A. Mooij. (1979). De motivering van literaire waardeoordelen. In: J.J.A. Mooij, Tekst en lezer. Opstellen over algemene problemen van de literatuurstudie. Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam

- RoysTweeting. (sd). 1 boek per week. Opgeroepen op november 27, 2013, van blogspot.be: http://1boekperweek.blogspot.be/2012/03/week-10-slaap.html